یادگیری در خواب

آیا یادگیری در خواب واقعیت دارد؟

اگر پیش از این درباره یادگیری در خواب شنیده باشید، احتمالا می دانید که برخی به شدت طرفدار آن هستند و برخی دیگر این موضوع را توهمی بیش نمی دانند. از این روی در این مطلب به دنبال آن هستیم تا دریابیم به راستی یادگیری در خواب موضوعی واقعی است یا نمی توان روی آن حسابی باز کرد.

باید گفت که یادگیری در خواب واقعیت دارد و قابل انجام است؛ اما این موضوع به آن بستگی دارد که در کدام مرحله از خواب قرار داشته باشیم و چه مدت از آغاز به خواب گذشته باشد. به واقع این مرحله خواب است که قدرت یادگیری و به ثبت رساندن اطلاعات در مغز را تعیین می کند و نمی توان یک فرمول قطعی و کلی برای تمامی مراحل خواب تعیین کرد.

یادگیری در خواب مرحله REM

بر اساس مطالعات صورت گرفته طی دهه اخیر، ثابت گردیده است که مغز انسان دارای توانایی محرز برای به خاطر سپردن و یادگیری در طول زمان خواب است. اما این فرآیند چطور اتفاق می افتد.

یادگیری در خواب با انتقال صوتی اطلاعات صورت می گیرد. در صورتی که فرد در معرض سیگنال های صوتی و اطلاعات شنیداری قرار بگیرد، مغز او می تواند از طریق REM یا همان rapid eye movement (حرکت تند چشم در خواب)، این اطلاعات شنیداری را دریافت کرده و در خود به ثبت برساند. با این حساب این شکل از یادگیری در خواب را می توان به زمانی از خواب نسبت داد که حرکت سریع چشم ها زیر پلک های بسته را داریم و اوج رویابینی و خواب دیدن فرد نیز درست در همین زمان اتفاق می افتد.

این شکل یادگیری در خواب برای آموختن لغات یک زبان خارجی، یک قطعه موسیقی و … مورد آزمون قرار گرفته و به راستی پاسخگو بود. شخصی که در خواب مرحله REM به یک قطعه موسیقی گوش داده بود، فردای آن روز و پس از بیدار شدن از خواب توانست بهتر از سایرین این قطعه را اجرا کند. همین طور به خاطر سپردن واژه های یک زبان بیگانه در این مرحله از خواب به راستی میسر واقع شد.

 

شناخت بو به کمک سیگنال های صدا در خواب

یک آزمایش جالب دیگر نیز روی شرکت کنندگان این تحقیق صورت گرفت. آن ها در مرحله REM خواب خود، پس از شنیدن یک نوع صدا، بوی ناخوشایندی را استشمام  کردند. فردای آن روز دوباره این صدا برای آن ها پخش شد و پیش از آن که بوی ناخوشایند در فضا جاری شود، عکس العمل منفی آن ها دیدنی بود! این ثابت می کرد که یک ارتباط خطی بین صدا و سیگنال های شنیداری ورودی به فرد در لحظات خواب REM و به خاطر سپردن و به یادآوری در وی وجود دارد.

به این صورت شاید بتوان از چنین قابلیتی برای ترک عادات ناخوشایند و منفی افراد استفاده کرده و آن ها را به نوعی نسبت به این عادات منفی شرطی کرده و فاصله ایجاد کرد.

 

یادگیری در خواب در مرحله خواب N2

در مرحله خواب N2، با عبور از مرحله حرکت چشم سریع یعنی REM، میزان آگاهی فردی که به خواب رفته نسبت به دنیای بیرونی کاهش پیدا کرده و او در واقع خواب سنگین تری را تجربه می کند. مطالعات و آزمایشات صورت گرفته بر تعدادی داوطلب نشان می دهد که در این مرحله نیز یادگیری در خواب از طریق دریافت سیگنال های صوتی وجود دارد. البته یادگیری در حالت N3 خواب که شخص آگاهی کمتری نسبت به محیط اطراف خویش دارد، با سرعت پایین تری اتفاق افتاده و کیفیت به خاطر سپردن مطالب نیز افت پیدا می کند.

 

از دست دادن اطلاعات در خواب مرحله N3

خواب مرحله N3، یک پله خواب عمیق تر از مرحله N2 است و شخص به کلی از محیط بیرونی خود منقطع می شود. در این مرحله از خواب نه تنها شخص قادر به یادگیری و به خاطر سپردن چیزی از طریق سیگنال های صوتی نیست، بلکه غالبا بخشی از آموخته های خود را نیز از خاطر برده و به فراموشی می سپارد.

درست در همین زمان است که مغز فرصت می کند برخی از خاطرات را به فراموشی سپرده و بعضی از آموخته های خود را از یاد ببرد.

می توان گفت که اگر مرحله N3 خواب نبود، مغز انسان به انباری در حال انفجار از خاطرات و آموخته ها تبدیل می شد که توانایی نگهداری همه آن ها را نداشت.

 

آیا یادگیری در خواب توصیه می شود؟

اگر چه محققان به این نتیجه رسیده اند که یادگیری در خواب ممکن است  و فرد می تواند از طریق دریافت اطلاعات به شکل سیگنال های صوتی در زمان حرکت تند و سریع چشم زیر پلک در خواب، یعنی مرحله رویابینی، به ثبت و به خاطر سپردن اطلاعات و داده ها بپردازد؛ اما این موضوع توان مضاعفی از مغز در حال خواب گرفته و اختلال خواب را به وجود می آورد. این به هیچ  وجه خبر خوبی نیست و صدماتی که بدن می تواند از اختلالات خواب دریافت کند به مراتب سنگین تر از وزنه ای است که بابت یادگیری در لحظات REM خواب تجربه می کنیم.

مطلب پیشنهادی  فواید شگفت انگیز تاثیر موسیقی بر خواب و درمان بی خوابی
برچسب ها: , , , , ,

دیدگاه بگذارید

avatar
  مشترک  
Notify of